Trường Đại học Vinh là đơn vị hành chính sự nghiệp, trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo, có tư cách pháp nhân, có tài khoản, có con dấu và biểu tượng riêng. Quyết định số 62/2001/QĐ-TTg ngày 25/4/2001 của Thủ tướng Chính phủ đã quy định nhiệm vụ của Trường Đại học Vinh là đào tạo giáo viên có trình độ đại học và từng bước mở thêm các ngành đào tạo khác phù hợp với khả năng của Trường và nhu cầu nhân lực của xã hội, nghiên cứu khoa học phục vụ phát triển kinh tế – xã hội.

      Trường Đại học Vinh là cơ sở đào tạo đại học đa ngành, đa cấp ở khu vực Bắc Trung Bộ, cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao và thích ứng nhanh với thế giới việc làm; là trung tâm nghiên cứu khoa học, ứng dụng và chuyển giao công nghệ, phục vụ sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của khu vực và cả nước; là trường đại học trọng điểm quốc gia, một số ngành đạt tiêu chuẩn quốc tế.

            Quy hoạch xây dựng Trường Đại học Vinh đã xác định mục tiêu là xây dựng Trường thành một cơ sở đào tạo cán bộ khoa học kỹ thuật đa lĩnh vực và là trung tâm nghiên cứu, tiếp thu và chuyển giao tiến bộ khoa học - công nghệ của khu vực Bắc Trung Bộ nhằm: đào tạo giáo viên và cán bộ khoa học đa ngành, đa cấp; nghiên cứu khoa học - công nghệ gắn với đào tạo, thông tin khoa học và triển khai các kết quả nghiên cứu vào sản xuất và đời sống xã hội; hỗ trợ, tư vấn về học thuật và bồi dưỡng cán bộ, xây dựng đội ngũ cán bộ cho các trường đại học, cao đẳng, trung học, dạy nghề và các cơ sở khác trong khu vực.

 

             Định hướng trong trong những năm tới đã được nêu trong Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Trường nhiệm kì XXIX (2005-2010) và Nghị quyết Hội nghị Đảng uỷ (mở rộng) giữa nhiệm kỳ (26/4/2008) là huy động mọi nguồn lực, khơi dậy mọi tiềm năng, mở rộngquan hệ hợp tác, phát huy sức mạnh tổng hợp và dân chủ hoá Nhàtrường để từng bước xây dựng và phát triển Trường Đại học Vinh thành đại học trọng điểm, tiến tới đạt tiêu chuẩn quốc tế ở một số ngành với phương châm: đi tắt, đón đầu, hiệu quả, đồng bộ và hiện đại.

             Hiện tại, cơ cấu của Trường Đại học Vinh là một đại học 3 cấp: Trường – Khoa – Bộ môn.

Có 18 phòng ban, trung tâm, viện, trạm: Tổ chức - Cán bộ, Hành chính - Tổng hợp, Kế hoạch – Tài chính, Đào tạo, Khoa học – Thiết bị, Công tác Chính trị – Học sinh Sinh viên, Quản trị, Thanh tra giáo dục, Hợp tác Quốc tế, Bảo vệ, Ban Quản lí các Dự án xây dựng, Trung tâm Thông tin Tư liệu – Thư viện, Trung tâm Giáo dục Thường xuyên, Trung tâm Đảm bảo chất lượng, Trung tâm Ngoại ngữ - Tin học, Trung tâm Nội trú, Viện Nghiên cứu Văn hoá và Ngôn ngữ, Trạm Y tế.

Có 8 trung tâm nghiên cứu, đào tạo, tư vấn và phục vụ: Trung tâm Môi trường và Phát triển nông thôn, Trung tâm Công nghệ phần mềm, Trung tâm nghiên cứu xoá đói giảm nghèo, Tiểu Dự án giáo dục đại học, Trung tâm Tư vấn thiết kế và Chuyển giao công nghệ, Trung tâm Đào tạo và ứng dụng công nghệ thông tin, Trung tâm Kiểm định an toàn Thực phẩm – Môi trường, Trung tâm Phục vụ sinh viên.

Chương trình giáo dục của Trường Đại học Vinh được xây dựng trên cơ sở chương trình khung của Bộ GD&ĐT, học hỏi kinh nghiệm các chương trình tiên tiến trên thế giới, đáp ứng nhu cầu xã hội và đảm bảo tính liên thông. Hiện tại, Trường Đại học Vinh đang áp dụng phương thức đào tạo theo học chế tín chỉ. Sau năm 2010, Trường Đại học Vinh sẽ đạt được một số chương trình đào tạo tiên tiên tiến.

Sinh viên Trường Đại học Vinh, với cương lĩnh “bản lĩnh, trí tuệ, văn minh, tình nguyện”, được đến từ 50 tỉnh thành trong cả nước và có trên 600 sinh viên, học viên của Thái Lan, Lào, Trung Quốc,… Năm học 2008-2009, Trường Đại học Vinh có 34.000 HS-SV-HV (trong đó có hơn 20.000 sinh viên, học viên học tại trường) với 43 ngành đào tạo đại học. 

Hoạt động đào tạo của Nhà trường ngày càng được mở rộng, nhằm đáp ứng nhu cầu của xã hội. Năm học 2007-2008, Trường ĐH Vinh đào tạo 35 ngành đại học và 33 ngành sau đại học, 3 hệ THPT chuyên và hệ THPT. Trường Đại học Vinh đã và đang đào tạo các ngành:

            + Khối Trung học Phổ thông Chuyên: Đào tạo học sinh phổ thông năng khiếu toán học, năng khiếu tin học, năng khiếu vật lí, hệ dự bị và cử tuyển.

            Hiện tại, Trường Đại học Vinh là một trường đào tạo đa ngành, trong đó sư phạm vẫn là nòng cốt.

Trường Đại học Vinh hệ thống thư viện, trang thiết bị học tập và cơ sở vật chất ngày càng được hoàn thiện, hiện đại hoá, đáp ứng yêu cầu đào tạo đa ngành. Hệ thống phòng học, giảng đường đạt tiêu chuẩn đã và đang được xây dựng; hệ thống phòng thí nghiệm, thư viện đang được hoàn chỉnh, hiện đại hoá; cơ sở hạ tầng được cải tạo… Ngoài diện tích hiện nay tại khu vực Bến Thuỷ-Trường Thi (14ha), Trường đã được quy hoạch và triển khai xây dựng tại cơ sở II thuộc huyện Nghi Lộc với diện tịch 258 ha (cho khoa Nông Lâm Ngư, Trung tâm giáo dục Quốc phòng và một số đơn vị khác). Ngoài ra, Trường đang xây dựng một số cơ sở phục vụ cho đào tạo, nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ ở một số địa phương khác (Trại thực hành thuỷ sản Hưng Nguyên, Trung tâm thí nghiệm nuôi trồng thuỷ sản Nghi Xuân,…). Nhà trường đã có nhiều giải pháp và kế hoạch tự chủ về tài chính, tạo được nhiều nguồn tài chính hợp pháp, đáp ứng các hoạt động trong tất cả các lĩnh vực.

         Đội ngũ cán bộ quản lý, giảng viên và nhân viên của Trường Đại học Vinh được nâng cao về chất lượng, tăng cường về số lượng, hợp lý về cơ cấu. Hiện tại, có hơn 800 cán bộ - công chức (10/2008). Chức danh, trình độ đào tạo: 3 GS, 4 giảng viên cao cấp, 34 PGS, 133 giảng viên chính, 15 chuyên viên chính, 108 TS, 308 ThS. Trường Đại học Vinh có hàng trăm nhà khoa học, giảng viên, nhân viên làm việc, giảng dạy theo chế độ thỉnh giảng, hợp đồng.

Số giảng viên là 556 (trong đó có 3 GS, 4 giảng viên cao cấp, 34 PGS, 133 giảng viên chính, 108 TS, 283 ThS). Tỷ lệ số giảng viên có trình độ từ TS, ThS là 72 % , có trình độ TS trở lên là 19,8%, có chức danh GS, PGS, GVC là 31,8%.

Có 30 giáo viên và 250 chuyên viên, KTV, cán bộ hành chính, phục vụ (trong đó có 15 chuyên viên chính, 40 ThS). Có 11 sĩ quan quân đội được biệt phái về công tác tại Khoa Giáo dục Quốc phòng.

         Hoạt động nghiên cứu khoa học, ứng dụng, phát triển và chuyển giao công nghệ, hoạt động đối ngoại và hợp tác quốc tế đã có nhiều kết quả lớn, đặc biệt trong những năm gần đây. Chỉ tính riêng từ năm 2001 đến 2007, Trường Đại học Vinh đã thực hiện 19 đề tài cấp Nhà nước, 147 đề tài cấp Bộ (trong đó có 9 đề tài trọng điểm cấp Bộ) và 1.555 đề tài cấp cơ sở (Trường và Khoa). Hoạt động nghiên cứu khoa học ngày càng gắn với nhu cầu cảu xã hội. Hoạt động đối ngoại và hợp tác quốc tế ngày càng được mở rộng và nâng cao chất lượng, hiệu quả. Hiện tại, Trường có quan hệ hợp tác với hơn 30 trường đại học, tổ chức khoa học, cơ sở giáo dục ở nước ngoài.

              Hệ thống tổ chức Đảng, đoàn thể của Trường Đại học Vinh luôn đạt danh hiệu tổ chức Đảng, đoàn thể trong sạch, vững mạnh.

            Đảng bộ Trường là đảng bộ cơ sở, có 14 Đảng bộ bộ phận và 17 chi bộ trực thuộc (tổng số có 46 chi bộ và có 4 ban xây dựng Đảng). Ban Chấp hành Đảng bộ khoá XXIX (2005-2010) có 15 uỷ viên.

Ban Thư kí Hội sinh viên khóa VI (2006-2008) gồm: Chủ tịch: CV-ThS Nguyễn Quốc Dũng (Phó Chủ tịch Hội Sinh viên Nghệ An, Phó Bí thư Đoàn trường); các Phó Chủ tịch: GV-CN Văn Đình Cường (khoa Thể Dục), Đặng Thị Thuý (45A Ngữ Văn).

           Nửa thế kỷ xây dựng và trưởng thành, Trường Đại học Vinh được tặng thưởng nhiều phần thưởng, danh hiệu cao quý. Nhà trường đã được tặng thưởng Huân chương Lao Động hạng Nhì (1979), Huân chương Lao Động hạng Nhất (1992), Huân chương Độc Lập hạng Ba (1995), Huân chương Độc Lập hạng Nhì (2001), danh hiệu Anh hùng Lao động (2004), Cờ thi đua xuất sắc của Chính phủ (2007) và nhiều phần thưởng cao quý khác.

Đảng bộ được tặng Cờ Đảng bộ tiên tiến xuất sắc nhiều năm liên tục. Công đoàn Trường được tặng thưởng Huân chương Lao Động hạng Ba (2000), hạng Nhì (2006). Đoàn Trường được tặng Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, được Chủ tịch Nước tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Ba (2006).

Trường đã có 20 cán bộ được tặng danh hiệu Nhà giáo Nhân dân, Nhà giáo ưu tú, có 9 đơn vị và 17 cá nhân được tặng thưởng Huân chương Lao Động hạng Nhì, hạng Ba.